مجله ساپل
راهنمای جامع شناسایی پلاستیکهای بدون کد
پلاستیک، این ماده شگفتانگیز و پرکاربرد، بخش جداییناپذیری از زندگی روزمره ماست؛ از بستهبندی مواد غذایی گرفته تا قطعات خودرو و لوازم خانگی. اما در کنار تمام مزایایش، دغدغههایی نیز درباره تأثیر آن بر محیط زیست و سلامت ما وجود دارد. در شرکت ساپل، با نزدیک به نیم قرن تجربه در تولید انواع محصولات پلاستیکی، از جمله ظروف بستهبندی، ما به خوبی از این دغدغهها آگاهیم و همواره بر تولید مسئولانه و ترویج فرهنگ بازیافت صحیح تاکید داریم.
یکی از مهمترین گامها برای کاهش ضایعات و جلوگیری از دفن بیرویه پلاستیکها، شناسایی دقیق نوع آنهاست. اگرچه بازیافت پلاستیک حیاتی است، اما مخلوط کردن انواع مختلف پلاستیکها میتواند فرآیند بازیافت را مختل کرده و در نهایت منجر به دفن آنها در محلهای دفن زباله شود. متاسفانه، اغلب با قطعات پلاستیکی مواجه میشویم که هیچ علامتی برای شناسایی نوع آنها ندارند. اینجاست که این مقاله به کمک شما میآید تا با روشهای عملی، نوع پلاستیکهای بدون علامت را تشخیص دهید و گامی موثر در جهت حفظ محیط زیست بردارید.
دستهبندیهای اصلی پلاستیک
برای شروع، لازم است بدانیم که هر قطعه پلاستیک در جهان را میتوان در یکی از سه دسته کلی قرار داد:
- ترموپلاستیکها: این مواد قهرمانان دنیای بازیافت هستند! آنها را میتوان بارها و بارها گرم کرد، ذوب نمود و به اشکال جدیدی درآورد. هنگام خراشیدن با یک جسم نوکتیز، هیچ غبار پلاستیکی تولید نمیکنند، بلکه فقط یک خط برش واضح باقی میگذارند. این پلاستیکها معمولاً دارای نماد بازیافت مثلثی با شمارههای 1 تا 7 در داخل آن هستند که نوع دقیق آنها را مشخص میکند. مانند انواع گالن ها و قوطی های پلاستیکی از یک لیتری گرفته تا بیست لیتری که از این نوع هستند.
- ترموستها: همانطور که از نامشان پیداست، این پلاستیکها پس از سفت شدن اولیه، دیگر قابل قالبگیری مجدد نیستند. آنها برای کاربردهایی مانند رزینها و اتصالات الکتریکی مناسباند. هنگام خراشیدن، برخلاف ترموپلاستیکها، همانطور که در تصویر پیداست غبار پلاستیکی تولید میکنند.
- الاستومرها: این دسته شامل پلاستیکهایی با خاصیت کشسانی بالا، مانند انواع لاستیکهای طبیعی یا مصنوعی است.
کدهای رزین و محدودیتهای آنها:
احتمالاً نماد مثلثی با یک شماره در داخل آن را روی بسیاری از محصولات پلاستیکی دیدهاید. این “کد رزین” نوع پلاستیک را مشخص میکند. اگر معنای این علامت و اعداد را نمی دانید مقاله معنی علامت بازیافت و اعداد داخل آن کاملا شما را راهنمایی می کند. با این حال، این سیستم دارای محدودیتهایی است:
- عدم الزام به علامتگذاری: بسیاری از برندها این کدها را روی محصولات خود درج نمیکنند.
- سیستم نسبتاً جدید: این سیستم تنها حدود 35 سال است که وجود دارد، بنابراین پلاستیکهای قدیمیتر فاقد این کدها هستند.
- شماره 7 “دیگر” (Other): این شماره شامل طیف وسیعی از پلاستیکهای مختلف میشود و نوع خاصی را مشخص نمیکند، که کار بازیافت را دشوار میسازد. در کارگاههای ما در ساپل، ما عمدتاً از پلاستیکهای شماره 2 (HDPE)، 4 (LDPE) و 5 (PP) استفاده میکنیم، زیرا اینها به طور ایمن در خانه یا کارگاه قابل بازیافت هستند و ما به پایداری آنها اطمینان داریم.
روشهای عملی برای شناسایی پلاستیکهای بدون علامت
هنگامی که پلاستیکی بدون کد رزین در اختیار دارید، میتوانید از روشهای ساده و عملی زیر برای شناسایی آن استفاده کنید:
نشانههای بصری و لمسی:
- براقیت و مات بودن: پلیپروپیلن (PP) معمولاً بسیار براقتر است، در حالی که پلیاتیلنهای با چگالی بالا (HDPE) و پایین (LDPE) ماتتر به نظر میرسند.
- سختی و انعطافپذیری: LDPE به طور خاص بسیار انعطافپذیر است، در حالی که پلیپروپیلن (PP) کمی شکنندهتر است.
تست خراش (برای تشخیص ترموستها از ترموپلاستیکها):
- با یک جسم نوکتیز (مانند نوک چاقو یا کلید) روی پلاستیک خراش ایجاد کنید.
- اگر غبار پلاستیکی تولید شد، پلاستیک از نوع ترموست است (غیر قابل بازیافت با روشهای رایج).
- اگر فقط یک خط برش ایجاد شد و غباری نبود، پلاستیک از نوع ترموپلاستیک است (قابل بازیافت).
تست شناوری – کلید جداسازی بر اساس چگالی:
این تست از این اصل استفاده میکند که پلاستیکهایی با چگالی کمتر از مایع، شناور میشوند و آنهایی که چگالی بیشتری دارند، غرق میشوند. برای دقت بیشتر، بهتر است بیش از یک یا دو قطعه را امتحان کنید، زیرا کشش سطحی آب ممکن است باعث شود چیزی شناور به نظر برسد در حالی که واقعاً غرق میشود.
تست آب (چگالی آب ~1 گرم بر سانتیمتر مکعب):
- پلاستیکهای شناور: پلیپروپیلن (PP)، پلیاتیلن با چگالی کم (LDPE) و پلیاتیلن با چگالی بالا (HDPE) (چگالی کمتر از 1). اینها همان پلاستیکهایی هستند که در کارگاههای ساپل به طور گسترده استفاده میشوند.
- پلاستیکهای غرقشونده: PET (پلیاتیلن ترفتالات)، PVC (پلیوینیل کلراید) و PS (پلیاستایرن) (چگالی بیشتر از 1).
تست روغن نباتی (برای جداسازی شناورهای در آب):
- پلاستیکهایی که در آب شناور ماندند را به ظرفی حاوی روغن نباتی منتقل کنید.
- پلیپروپیلن (PP) روی روغن شناور میشود.
- LDPE و HDPE در روغن غرق میشوند.
تست محلول آب و الکل (برای جداسازی LDPE و HDPE):
-
-
- این تست برای تشخیص دقیق LDPE و HDPE است که چگالی بسیار مشابهی دارند و نمیتوان آنها را با هم مخلوط کرد.
- یک محلول با نسبت 58% آب به 42% اتانول (بر اساس جرم) تهیه کنید.
- LDPE روی سطح شناور میشود، در حالی که HDPE در این محلول غرق میشود.
-
تست آب نمک (برای جداسازی غرقشوندهها در آب):
-
-
- این تست برای جدا کردن پلاستیکهایی است که در تست آب غرق شدند.
- با افزودن 8 قاشق غذاخوری نمک به 2 لیتر آب گرم، پلیاستایرن (PS) روی سطح شناور میشود.
- PET و PVC همچنان غرق میشوند.
-
تست کوبش:
-
- این تست برای تمایز بین پلیپروپیلن (PP) و پلیاتیلن (LDPE/HDPE) مفید است.
- یک قطعه پلاستیک (مثلاً یک درپوش بطری) را با چکش بکوبید.
- اگر ترک خورد یا به قطعاتی خرد شد، از نوع پلیپروپیلن (PP) است.
- اگر خم شد یا فقط انعطاف نشان داد، از نوع پلیاتیلن (LDPE یا HDPE) است.
روشهای با احتیاط (Burn Test):
-
- برخی منابع به تست سوختن برای شناسایی PET (بوی کمی شیرینتر یا سرکه) و PVC (بوی متمایز کلر) اشاره کردهاند.
- هشدار مهم: ما در ساپل هرگز توصیه نمیکنیم که پلاستیک را بسوزانید. سوختن پلاستیک میتواند مقدار زیادی بخارات سمی تولید کند که هم برای سلامتی شما و هم برای محیط زیست مضر است. لطفاً از این روش خودداری کنید. برای اطلاعات بیشتر مقاله سوزاندن پلاستیک را بخوانید.
شناسایی پیشرفته – طیفسنجی فروسرخ نزدیک
در مقیاس صنعتی و برای دقتهای بالاتر، از روشهای پیشرفتهتری برای شناسایی پلاستیکها استفاده میشود. یکی از این روشها، طیفسنجی فروسرخ نزدیک (Near Infrared Spectroscopy) است.
- دستگاه “پلاستو” (Plast-o): این دستگاه پیشرفته از طیفسنجی فروسرخ نزدیک برای شناسایی انواع پلاستیک بر اساس ساختار اتمی آنها استفاده میکند.
- نحوه کار: کافیست قطعه پلاستیک را روی اسکنر قرار دهید تا دستگاه نوع پلاستیک و میزان اطمینان خود از تطابق را نشان دهد.
- قابلیتها: این دستگاه میتواند علاوه بر دستهبندیهای اصلی، بسیاری از پلاستیکهایی که در دسته “شماره 7” (Other) قرار میگیرند را نیز شناسایی کند و به فرآیند بازیافت کمک شایانی میکند.
- محدودیتها:
- پلاستیکهای با رنگدانه سیاه ممکن است به دلیل جذب نور، خوانش واضحی نداشته باشند و معمولاً “نامشخص” شناسایی شوند.
- در تشخیص بین HDPE و LDPE ممکن است با مشکل مواجه شود و هر دو را به عنوان PE (پلیاتیلن) نشان دهد. در این موارد، میتوان از تست محلول آب و الکل (که در بخش دوم توضیح داده شد) برای تمایز دقیقتر استفاده کرد.
نتیجهگیری و بهترین روشها
برای اطمینان از اینکه پلاستیک میتواند بارها و بارها بازیافت شود و به چرخه تولید بازگردد، جداسازی تمیز و دقیق انواع مختلف پلاستیک ضروری است. با تمرین و استفاده از روشهای عملی توصیف شده در این مقاله، شما نیز میتوانید به تدریج با نگاه کردن و لمس کردن، انواع مختلف پلاستیک را تشخیص دهید و به یک متخصص کوچک در حوزه بازیافت تبدیل شوید.در ساپل، ما به تعهد خود برای تولید پایدار و مسئولانه افتخار میکنیم. با نزدیک به 50 سال تجربه در صنعت پلاستیک، ما همواره در تلاشیم تا محصولاتی با کیفیت و قابل بازیافت تولید کنیم و با آگاهیبخشی به جامعه، به آیندهای سبزتر کمک کنیم.
برای اطلاعات علمی و فنی کاملتر و همچنین نمودارها و اطلاعات مفید بیشتر درباره بازیافت پلاستیک، میتوانید به وبسایتهای تخصصی مانند Precious Plastic مراجعه کنید. با همکاری یکدیگر، میتوانیم دنیایی پاکتر برای نسلهای آینده بسازیم.
گالن پلاستیکی
بطری پلاستیکی
درب پلاستیکی
