بلۆگی ساپێل
ئایا شووشەی بۆیەی نینۆک دەتوانرێت ڕیسایکڵ بکرێتەوە؟
تێگەیشتنی هەڵەی گەورە: «ئەوە تەنها شووشەیەکی ئاساییە!» بۆچوونێکی هەڵەی باو ئەوەیە کە شووشەی بۆیەی نینۆک بە ئاسانی لە سیستەمی ڕیسایکڵی شارەوانیدا دەگەڕێنرێتەوە؛ بەو بیانووەی کە لەشەکەی لە شووشە دروست کراوە و شووشەش ماددەیەکی زۆر شیاوی ڕیسایکڵە. بەڵام ڕاستییەکە زۆر ئاڵۆزترە.
کێشە سەرەکییەکە شووشەکە نییە، بەڵکو ئەو شلە لینجەیە کە تێیدا ماوەتەوە. ئاژانسی پاراستنی ژینگەی ئەمریکا (EPA) بۆیەی نینۆکی وەک پاشماوەی مەترسیداری ماڵان (HHW) پۆلێن کردووە. بۆیەی نینۆک ماددەی کیمیاییی ژەهراویی وەک تۆلوین، فۆرماڵدیهاید و دیبیوتیل فیسالێتی تێدایە. هاتنی ئەم شووشانە بۆ ناو ڕێڕەوی ئاساییی ڕیسایکڵ، ئامێرەکانی کارگە و ماددە پاکەکانی تری شیاوی ڕیسایکڵ پیس دەکات و تێکیان دەدات. لە لایەکی ترەوە، پاککردنەوەی ناو ئەم شووشە بچووکانە بە تواوەکەری وەک ئەسیتۆن زۆر قورس، کاتبەر و گرانە، و بەکارهێنانی ئەم تواوەکەرانەش خۆی مەترسیی ژینگەییی نوێ دروست دەکات. بۆیە ڕیسایکڵکردنەوەی شووشەی بۆیەی نینۆک هەرگیز وەک دەفرە شووشەییە ئاساییەکان سادە نەبووە و پێویستی بە شێوازی تایبەت و بەرپرسیارانەی فڕێدان هەیە.
شووشەی بۆیەی نینۆک: ماددە پێکهێنەرەکانی
لەشی شووشەیی: توانای بەرزی ڕیسایکڵ
بۆ تێگەیشتن لە ئاستەنگەکانی ڕیسایکڵ، سەرەتا دەبێت سەیرێکی پێکهاتەی شووشەی بۆیەی نینۆک بکەین. لەشی سەرەکیی زۆربەی ئەم شووشانە لە شووشە دروست دەکرێت، چونکە شووشە زۆر بەرگەگرە و کوالیتیی بۆیەکە بە باشترین شێوە دەپارێزێت. لە ڕووی ژینگەییەوە، شووشە ماددەیەکە توانای ڕیسایکڵکردنەوەی زۆر بەرزە، دەتوانرێت بتوێنرێتەوە و بەبێ دابەزینی کوالیتی دووبارە بۆ دروستکردنی بەرهەمی شووشەییی نوێ بەکار بێتەوە. بەڵام شووشەیی بوونی لەشەکە بە تەنها بۆ ئاسانکردنی ڕیسایکڵ بەس نییە، چونکە پاشماوە لینجەکەی بۆیەکە لەناویدا، پرۆسەی دووبارە توانەوە زۆر ئاڵۆز دەکات و تێکی دەدات.
قەپاغ و فڵچەی پلاستیکی: کێشەی پلاستیکە جۆراوجۆرەکان
قەپاغەکە و ئەو فڵچەیەی پێوەی لکاوە لە ماددەی بە تەواوی جیاواز دروست دەکرێن. قەپاغەکان زۆربەی جار پلاستیکین، هەرچەندە لە هەندێک دیزایندا لەوانەیە پارچەی کانزاییی جوانکاری یان کرداریشیان تێدا بێت. کێشە گەورەکە ئەوەیە کە جۆری ئەو پلاستیکەی بۆ دروستکردنی ئەم قەپاغانە بەکار دێت زۆر جۆراوجۆرە. بەهۆی ئەم جۆراوجۆرییەوە، هەموو قەپاغە پلاستیکییەکان کۆدی ڕیسایکڵی وەک یەکیان نییە و ناتوانرێت هەموویان لە ڕێڕەوی ئاساییی ڕیسایکڵی شارەوانیدا وەربگیرێن؛ بەڵکو زۆربەیان پێویستیان بە تەکنەلۆژیا و ناوەندی ڕیسایکڵی تایبەت هەیە. هاتنی ئەم قەپاغانە بۆ ڕێڕەوی ڕیسایکڵ بەبێ جیاکردنەوەی دروست، دەبێتە هۆی پیسبوون و تێکچوونی ماددە پاکەکانی تری شیاوی ڕیسایکڵ.
پێویستیی جیاکردنەوەی بەشەکان پێش ڕیسایکڵ
لەبەر ئەوەی شووشەی بۆیەی نینۆک لە سێ ماددەی بە تەواوی جیاواز پێک دێت، واتە شووشە، پلاستیک و هەندێک جار کانزا، ڕیسایکڵکردنەوەی پێویستی بە جیاکردنەوەی تەواوی ئەم بەشانە لە یەکتر هەیە پێش دەستپێکردنی پرۆسەکە. ئەمە قۆناغێکی زیادە و پڕ تێچوو دەخاتە سەر پرۆسەی ڕیسایکڵ، و بەرپرسیارێتییەکی قورس دەخاتە سەر شانی بەکارهێنەر تا بە وردی ئەم بەشانە لێک جیا بکاتەوە.
بۆچی ڕیسایکڵکردنەوەی شووشەی بۆیەی نینۆک ئاستەنگێکی گەورەیە؟
هەرچەندە لەشی شووشەییی دەفری بۆیەی نینۆک توانای ڕیسایکڵی هەیە، بەڵام لە کرداردا ڕیسایکڵکردنەوەی ئەم شووشە بچووکانە ڕووبەڕووی ئاستەنگی زۆر گەورە دەبێتەوە کە لە ڕیسایکڵی ئاسایی جیای دەکاتەوە. بێگومان دەبێت بڵێین ئەگەر ئەم دەفرانە بوتڵی پلاستیکی بن، لە هەندێک حاڵەتدا بابەتەکە جیاوازە:
- ماددەی کیمیاییی ژەهراوی (پاشماوەی مەترسیدار): بۆیەی نینۆک لە کرداردا لە پۆلی بۆیەکاندایە. ئاژانسی پاراستنی ژینگەی ئەمریکا (EPA) لە پۆلی پاشماوە مەترسیدارەکانی ماڵدا دایناوە. ئەم بەرهەمە ماددەی کیمیاییی ژەهراویی وەک تۆلوین، فۆرماڵدیهاید و دیبیوتیل فیسالێتی تێدایە، کە ئەگەر بە شێوەیەکی نادروست فڕێ بدرێن، هەڕەشەیەکی جیددین بۆ تەندروستیی مرۆڤ، ئاژەڵ و هەموو گۆی زەوی.
- ئاگرگرتنی بەرز: بۆیەی نینۆک بڕێکی زۆر تواوەکەری ئۆرگانیی بەهەڵمبووی تێدایە کە بۆنێکی تیژ و جیاوازی پێ دەبەخشن. ئەم تواوەکەرانە خاڵی ئاگرگرتنی شلەی بۆیەکە دەگەیەننە ژێر 140 پلەی فەهرەنهایت (نزیکەی 60 پلەی سەدی). ئەمە شلەی بۆیەکە زۆر ئاگرگر دەکات و چارەسەرکردنی لە کارگە ئاساییەکانی ڕیسایکڵدا مەترسیی جیددیی سەلامەتیی لەگەڵ دەبێت.
- پیسکردنی ئامێر و ماددە شیاوی ڕیسایکڵەکان: کاتێک شووشەی پاشماوەی بۆیەیان تێدایە بۆ ناوەندەکانی ڕیسایکڵ دەنێردرێن، ئەم ماددە کیمیاییە لینجانە دەتوانن ئامێرەکانی کارگە و ماددە پاک و جیاکراوەکانی تری شیاوی ڕیسایکڵ پیس بکەن و تێکیان بدەن.
- قورسیی پاککردنەوەی شووشەکان: بۆیەی نینۆک بەو مەبەستە دیزاین کراوە کە بە توندی بلکێت و ماوەیەکی درێژ لەسەر ڕووکارەکان بمێنێتەوە. سڕینەوەی تەواوی پاشماوەکەی لەناو شووشەیەکی بچووکدا کارێکی زۆر قورس و کاتبەرە. ئەم کارە زۆربەی جار پێویستی بە تواوەکەری بەهێزی وەک ئەسیتۆن هەیە کە خۆیان ماددەی مەترسیدارن، و پاککردنەوە بەوان پاشماوەی زیانبەخشی نوێ دروست دەکات. لەبەر ئەمە، تێچوو و وزەی پێویست بۆ پاککردنەوەی ئەم شووشانە، ڕیسایکڵی ئاسایییان نەکردەیی دەکات.
ئێمە چی دەتوانین بکەین؟
بۆ ئەوەی وەک بەکارهێنەرێکی بەرپرسیار هەنگاوێک بەرەو کەمکردنەوەی پاشماوە بنێن، ڕەچاوکردنی ئەم خاڵانەی خوارەوە لە مامەڵەکردن لەگەڵ شووشە کۆنەکانی بۆیەی نینۆکدا زۆر گرنگە:
- بەکارهێنانی تەواو تا دوا دڵۆپ: پێش ئەوەی بڕیار بدەن شووشەکە فڕێ بدەن یان ڕیسایکڵی بکەنەوە، هەوڵ بدەن تا دەکرێت بۆیەکەی ناوی بەکار بهێنن تا شووشەکە بەتاڵ ببێت.
- بەتاڵکردن و پاککردنەوەی سەرەتایی بە ڕەچاوکردنی سەلامەتی: دەتوانن پاشماوە کەمەکانی بۆیە لەناو شووشەکەدا بە پارچە لۆکەیەکی تەڕکراو بە لابەری بۆیەی نینۆک (تواوەکەر) پاک بکەنەوە. بەڵام لە کاتی کارکردن لەگەڵ ئەسیتۆن یان لابەری بۆیەدا زۆر وریا بن، چونکە ئەم تواوەکەرانە خۆیان ماددەی مەترسیدارن، و پاککردنەوەی تەواوی شووشەکە بەوان پرۆسەیەکی زۆر قورس و کاتبەرە.
- جیاکردنەوەی پارچە و بەشەکان: ئەگەر بکرێت، قەپاغی پلاستیکی، فڵچە و پارچە ناشووشەییەکانی تر لە لەشی شووشەکە جیا بکەنەوە. ئەمە جیاکردنەوەی ماددەکان ئاسانتر دەکات و یارمەتییەکی زۆری پرۆسەی چارەسەرکردن و جیاکردنەوەی ماددەکان لە ناوەندەکانی ڕیسایکڵدا دەدات.
بیرۆکەی داهێنەرانە بۆ دووبارە بەکارهێنانەوەی شووشەی بۆیەی نینۆک
ئەگەر لە کەنتۆرەکەتاندا بۆیەی نینۆکتان هەیە کە ئیتر ڕەنگەکەیتان پێ خۆش نییە، لە جیاتی فڕێدان، دەتوانن بە کەمێک داهێنان دووبارە بەکاریان بهێننەوە:
- کۆدکردن بە ڕەنگ و ڕێکخستنی کەلوپەل: دڵۆپێک بۆیەی ڕەنگاوڕەنگ لەسەر کەلوپەلی وەک کلیلی ماڵ، گیرە یان فلاش مێمۆری (USB) دابنێن تا بە ئاسانی پۆلێن و ناسینەوەیان بکەن.
- بەکارهێنانی بۆیەی بێڕەنگ وەک ئامرازێکی فرەکار: بۆیەی بێڕەنگ زۆر بەسوودە؛ دەتوانن وەک چەسپێکی پارێزەر (لە جیاتی چەسپی دڵۆپی)، بۆ ڕێگرتن لە هەڵوەشانەوەی لێواری قوماشی بڕاو، یان بۆ توندکردنی دەزووی دوگمەی جلوبەرگ بەکاری بهێنن تا نەکرێنەوە.
- ڕەنگکردن و نوێکردنەوەی کەلوپەلی بچووک: بە بۆیە ڕەنگاوڕەنگەکان و فڵچە ناسکەکانیان، دەتوانن چوارچێوەی وێنەی کۆن، گیرەی قژ، خشڵی دەستکرد و تەنانەت کاشیی سیرامیکیی زیانلێکەوتووی ماڵ بە جوانی چاک و ڕازاوە بکەن.
- کردنی شووشەی بەتاڵ بە گوڵدانێکی بچووک: ئەگەر شووشەی بۆیەکە بە تەواوی بەتاڵ بووە، لیبڵەکەی لێ بکەنەوە، بهێڵن پاشماوەی ڕەنگەکە بە تەواوی لەناویدا وشک ببێتەوە و پاشان وەک گوڵدانێکی بچووکی جوان بۆ گوڵە بچووکەکان بەکاری بهێنن.
هەڵبژاردنی دروستی بۆیەی نینۆک لە کاتی کڕیندا
- کڕینی بۆیەی نینۆکی بێ ژەهر کە بە “Free” ناسراون: بەرهەمێک هەڵبژێرن کە پێکهاتەیەکی سەلامەتتری هەیە. بۆیەی بێ ژەهر بە ناونیشانی وەک 3-Free (بێ سێ ماددە مەترسیدارەکەی فۆرماڵدیهاید، تۆلوین و دیبیوتیل فیسالێت) یان تەنانەت 10-Free و 16-Free لە بازاڕدا هەن کە ژەهریان کەمترە. بەڵام لەبیرتان بێت کە ئەم بۆیە ئۆرگانی و چاککراوانەش لە ڕووی ژینگەییەوە هەر لە پۆلی بۆیەکاندان و دەبێت بە بەرپرسیارێتییەوە فڕێ بدرێن.
- ڕووکردنە مانیکیۆری بێ بۆیە: بۆ ئەوەی بە تەواوی لە هەڵمی کیمیایی، شووشەی پاشماوە و تواوەکەری بەهێز ڕزگارتان بێت، دەتوانن شێوازی سروشتیی مانیکیۆر بەکار بهێنن، وەک بریقەدارکردنی وشکی نینۆک، کە بەبێ هیچ بۆیە و شووشەیەک ڕواڵەتێکی سروشتی، پاک و تەواو بریقەدار بە نینۆکەکانتان دەبەخشێت.
